Γενικά Σχόλια

Το συγκεκριμένο σχέδιο προδιαγραφών, που αφορά το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία των πλαισίων φροντίδας παιδιών, φιλοδοξεί να καλύψει ένα διαχρονικό έλλειμα της παιδικής προστασίας στην Ελλάδα, και ως εκ τούτου αποτελεί πολύ σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση συνθηκών φροντίδας των παιδιών στα ιδρύματα, αλλά και της προώθησης της Αποϊδρυματοποίησης, η οποία οφείλει να αποτελεί σταθερά κύρια προτεραιότητα της Πολιτείας.

Το σχέδιο, ωστόσο, επιδέχεται σημαντικών και απαραίτητων βελτιώσεων, τις προτάσεις μας επί των οποίων παραθέτουμε αναλυτικά. Ως γενικά σχόλια, τονίζουμε εξαρχής τα εξής σημαντικά σημεία:

– Οι προδιαγραφές φροντίδας επιτρέπουν την αδειοδότηση νέων δομών. Οφείλουμε να συζητούμε για τη μεταρρύθμιση των ήδη υπαρχόντων δομών φροντίδας, χωρίς προοπτική δημιουργίας νέων δομών, με κύριο στόχο την Αποϊδρυματοποίηση.

– Οι προδιαγραφές ως έχουν αφορούν μόνο τα ΝΠΙΔ. Τονίζουμε πως είναι απαραίτητο ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο που να αφορά οριζοντίως όλα τα ιδρύματα και χώρους φροντίδας της χώρας ανεξαρτήτου νομικής υπόστασης, συμπεριλαμβανομένων των ΝΠΔΔ.

– Οι προδιαγραφές ως έχουν διατηρούν σε μεγάλο βαθμό έντονο το στοιχείο της ιδρυματικής φροντίδας και ανταποκρίνονται ελλιπώς στο πλαίσιο φροντίδας και υποστήριξης παιδιών, σε αντίθεση με πολλά από τα στοιχεία της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, καθώς και των Προδιαγραφών του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα παιδιά σε εναλλακτική φροντίδα. Χαρακτηριστική επίσης είναι η απουσία του οικογενειακού τύπου μοντέλου φροντίδας, όπως οι δομές των Παιδικών Χωριών SOS. Παρακάτω αναλύονται συγκεκριμένες προτάσεις αλλαγών.

– Πολλές σύνθετες και κομβικές διαδικασίες σχετικά με τη φροντίδα των παιδιών στη σύνταξη των ΑΣΟΑ και των ΑΣΦ απαιτούν ενιαίες εθνικές θεσμοθετημένες διαδικασίες και αυστηρά παιδαγωγικά πρωτόκολλα. Το ίδιο ισχύει για τον Κανονισμό Λειτουργίας των ΜοΠΠ, ο οποίος προβλέπεται αλλά παραμένει ασαφής ως προς την ουσία του.

– Το σχέδιο προδιαγραφών θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει δυνατότητες χρηματοδότησης ή/και υποστήριξης των δομών φροντίδας προκειμένου να προβούν σε αυτήν τη σημαντική μεταρρύθμιση.

– Στο τέλος (Άρθρο 18.3) προβλέπεται σοβαρή εξαίρεση σημαντικών άρθρων που αφορούν τη διαβίωση των παιδιών και την τοποθεσία των ΜοΠΠ και που ενδέχονται να οδηγήσουν σε σημαντικές δυνητικές παραβιάσεις δικαιωμάτων των παιδιών.

Σχολιασμός και προτάσεις κατά Άρθρο

Άρθρο 1
Αναφέρεται ως σκοπός της ΜοΠΠ η αποκατάσταση με γνώμονα την Αποϊδρυματοποίηση. Συνεπώς, θα πρέπει ιδρύματα να υπάρχουν μόνο κατ’ εξαίρεση, όταν αδυνατεί να φροντισθεί το παιδί σε αναδοχή.
1.2β: Προτείνουμε να προστεθεί η συμμετοχή των παιδιών σε δραστηριότητες στην κοινότητα.

Άρθρο 2
2.1: Σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές και την εμπειρία μας, είναι ιδιαίτερα κρίσιμο ο αριθμός των παιδιών να μειωθεί σημαντικά: δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από 10 εφόσον ζουν όλα τα παιδιά στην ίδια δομή χωροταξικά. Μπορούν να είναι περισσότερα, αλλά όχι πλέον των 30, μόνο εφόσον χωρίζονται ως προς τη διαβίωση και φροντίδα τους χωροταξικά σε αυτόνομες δομές των 6 παιδιών.

Άρθρο 3
3.1 Είναι απολύτως απαραίτητο, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης για την Αποϊδρυματοποίηση, να μην προβλέπεται ίδρυση νέας ΜοΠΠ. Το παρόν νομοσχέδιο πρέπει να αφορά τη μεταρρύθμιση μόνον των υφιστάμενων δομών.

Άρθρο 4
4.1γ: Είναι σημαντικό ο Κανονισμός Λειτουργίας να καθοδηγείται και να ορίζεται από εθνικά παιδαγωγικά πρωτόκολλα και συγκεκριμένες διαδικασίες.
4.1ε: Προτείνουμε η άδεια σκοπιμότητας και ίδρυσης να προηγούνται της οικοδομικής άδειας και της άδειας λειτουργίας.

Άρθρο 5
5.1β: Υπογραμμίζουμε πως πρέπει να προστεθεί η ύπαρξη παιδαγωγικού πλαισίου το οποίο θα συμμορφώνεται στις οδηγίες και τα πρωτόκολλα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και των Ηνωμένων Εθνών.
5.1ε: Απαιτείται διευκρίνιση στην περίπτωση αλλαγής του νόμιμου εκπροσώπου σχετικά με την υποχρέωση κατάθεσης όλων των δικαιολογητικών εκ νέου.

Άρθρο 7
Σημειώνουμε απαραίτητες αλλαγές στο χωροταξικό σχεδιασμό που αφορούν στην προστασία κύριων δικαιωμάτων των παιδιών, σύμφωνα με τα διεθνή πρωτόκολλα και της συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης.
7.2.1 Στους χώρους ύπνου δεν πρέπει να φιλοξενούνται περισσότερα των 2 βρεφών
7.2.2 Δεν πρέπει να φιλοξενούνται πλέον των 2 νηπίων/χώρο
7.2.β Δεν πρέπει να φιλοξενούνται πλέον των 2 παιδιών/χώρο (εξαιρούνται αδέλφια περισσότερα των 2)
7.2.7 Δεν πρέπει να φιλοξενούνται πλέον των 2 εφήβων/χώρο. Πρέπει να διασφαλίζεται πλήρης ιδιωτικότητα
7.2.2α Η σωστή αναλογία είναι 4WC/ 8 νήπια
7.2.2β Η σωστή αναλογία 4WC/ 8παιδιά
7.2.2γ Η σωστή αναλογία 4 WC/ 8 έφηβους
7.2.3 Ο χώρος δημιουργικής απασχόλησης πρέπει να προβλέπεται εντός του χώρου αλλά και στην αυλή της ΜοΠΠ
7.2.4 Πρέπει να εξασφαλίζεται η δυνατότητα των παιδιών να έχουν πρόσβαση στον χώρο παρασκευής του φαγητού (κουζίνα)
7.2.5 Ο χώρος μελέτης των παιδιών οφείλει να είναι στο δωμάτιο τους όπου θα υπάρχει γραφείο και βιβλιοθήκη για το κάθε ένα.

Άρθρο 9
9.2γ: Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως τα παιδιά δεν πρέπει να παραπέμπονται στο νοσοκομείο μετά την απομάκρυνσή τους από την οικογένεια, εκτός αν συντρέχει ιατρικός λόγος. Στην περίπτωση που νοσηλευθούν, θα πρέπει να ορίζεται ξεκάθαρο χρονικό πλαίσιο για την τοποθέτηση τους σε ανάδοχη οικογένεια ή εφόσον συντρέχει σοβαρός λόγος σε πλαίσιο φροντίδας, αμέσως μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ιατρικών πράξεων.
9.3: Η παράγραφος πρέπει να αφαιρεθεί. Μοναδική σημασία έχει η επιλογή μονάδας βάσει του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
9.4.β: Να διευκρινιστεί το είδος των μεταδοτικών νοσημάτων και ποια από αυτά δεν επιτρέπουν την τοποθέτηση τους σε ΜοΠΠ. Σε αυτήν την περίπτωση θα ήταν ωφέλιμο να δοθεί καθοδήγηση για το πού θα φροντιστεί το παιδί.
9.4γ: Θα πρέπει να προστεθεί το ΑΜΚΑ/ΠΑΥΠΠΑ στα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Άρθρο 10
Θα πρέπει να συμπληρωθεί ξεχωριστή παράγραφος που να αφορά στη σωστή προετοιμασία του παιδιού, της οικογένειας και της δομής για την εισαγωγή του παιδιού, σύμφωνα με εθνικά και Ευρωπαϊκά πρωτόκολλα και διαδικασίες.
10.2: Η σύνταξη των ΑΣΟΑ θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με εθνικά πρωτόκολλα και επίσημες διαδικασίες που να ορίζονται από τον νόμο και που να συνάδουν με διεθνή και εθνικά πρότυπα για τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού. Επιπλέον, στο εν λόγω άρθρο πρέπει να συμπληρωθεί ως καίριας σημασίας διαδικασία η άμεση ενημέρωση της βιολογικής οικογένειας του παιδιού.
10.3: Η Μονάδα οφείλει να ενημερώσει την Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου κατοικίας της βιολογικής οικογένειας εντός 5 και όχι 30 ημερών. Η Κοινωνική Υπηρεσία δύναται να προχωρήσει στη διερεύνηση και κατόπιν ενημέρωση της ΜοΠΠ εντός 30 ημερών. Είναι σημαντικό, δε, να προστεθεί στις προδιαγραφές η διαδικασία υποστήριξης της βιολογικής οικογένειας του παιδιού βάσει πρωτοκόλλων και διεθνών και εθνικών βέλτιστων πρακτικών, με τη διασφάλιση του απαραίτητου καταρτισμένου και διεπιστημονικού προσωπικού.
10.5: Η σύνταξη των ΑΣΦ θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με εθνικά πρωτόκολλα και επίσημες διαδικασίες που να ορίζονται από τις προδιαγραφές και που συνάδουν με διεθνή και εθνικά πρότυπα για τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού. Επίσης, είναι σημαντικό να αναφερθεί η δυνατότητα επαναξιολόγησης και ανανέωσης του ΑΣΦ τουλάχιστον ετησίως.
10.5δ: Προτείνουμε την αντικατάσταση της αναφοράς σε «ειδικές ανάγκες» με το «ιδιαιτερότητες» που αφορούν την ταυτότητα του παιδιού.

Άρθρο 11
11α: Τονίζουμε την ανάγκη να προστεθούν οι δραστηριότητες εκτός δομής στην κοινότητα στα πλαίσια της ένταξης των παιδιών, με στόχο την απαραίτητη κοινωνικοποίησή τους. 11β: Είναι απαραίτητο να προβλεφθούν ανάγκες θεραπειών (λογοθεραπεία, εργοθεραπεία), ανάγκες παιδιών με αναπηρία, καθώς και παιδοψυχιατρική κάλυψη όπου αυτό απαιτείται.
11.η: Η απαραίτητη διάδραση με φίλους και συμμαθητές μπορεί να γίνεται υπό την εποπτεία της ΚΥ ή/και των προσώπων φροντίδας των παιδιών.

Άρθρο13
Η αναλογία προσωπικού / βάρδια δεν είναι επαρκής. Ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών απαιτούνται τουλάχιστον 2 φροντιστές/παιδαγωγοί στη βάρδια, καθότι συχνά προκύπτουν έκτακτα περιστατικά που χρειάζονται την προσωρινή απομάκρυνση του ενός φροντιστή (για παράδειγμα τη συνοδεία παιδιού σε νοσοκομείο). Επιπλέον, οι αναλογίες ανά παιδί οφείλουν να συνάδουν με διεθνή πρότυπα φροντίδας: 1 φροντιστής ανά 6 παιδιά (όχι 10) και 1 φροντιστής ανά 4 βρέφη.
13.1β: Η προσκόμιση λευκού ποινικού μητρώου απαιτεί επικαιροποίηση ανά έτος.
13.2: Απαιτείται να αναγραφεί συγκεκριμένη αναλογία ειδικότητας/παιδιά, σύμφωνα με το 13.1.
13.3: Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί πρέπει να είναι σε αναλογία 1/20 παιδιά (κάθε ηλικίας) καθώς υλοποιούν το κρίσιμο έργο της οικογενειακής αποκατάστασης
13.3α: (Εφηβική Ομάδα) Ο Κοινωνικός Επιμελητής μπορεί επίσης να διαθέτει ειδικότητα με πτυχίο παιδαγωγικών/ανθρωπιστικών σπουδών.
13.3β Στο Διοικητικό προσωπικό δεν αναφέρεται Γραμματειακή υποστήριξη, η οποία είναι απαραίτητη.

Άρθρο 15
15.1.Ι: Οι ατομικοί φάκελοι οφείλουν να είναι επικαιροποιημένοι. Προτείνουμε και τονίζουμε να προστεθούν οι γνωματεύσεις και τα δελτία παρακολούθησης ψυχικής και σωματικής υγείας του κάθε παιδιού.
15.β & δ: Το Ημερολόγιο και το Βιβλίο Συμβάντων μπορούν να είναι ένα ενιαίο έγγραφο, αρκεί να ορίζεται ξεκάθαρα το πρόσωπο ευθύνης για τα παιδιά και τις δραστηριότητές τους.

Άρθρο 16
Η εποπτεία πρέπει να πραγματοποιείται βάσει εθνικών και ενιαίων πρωτοκόλλων που βασίζονται σε διεθνείς και εθνικές βέλτιστες πρακτικές. Οι φορείς εποπτείας πρέπει να στελεχώνονται με επαρκές και καταρτισμένο προσωπικό και ο Κοινωνικός Σύμβουλος οφείλει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος και να υποστηρίζεται με συνεχείς εκπαιδεύσεις.

Άρθρο 18
18.2: Η προθεσμία για τη μεταρρύθμιση των υφιστάμενων ΜοΠΠ να είναι επαρκής, έως 3 έτη.
18.3: Το συγκεκριμένο άρθρο εξαιρεί ορισμένες ΜοΠΠ από κύριες και σημαντικές υποχρεώσεις του παρόντος σχεδίου που αφορούν σε βασικά δικαιώματα των παιδιών, όπως την ασφάλειάς τους, την προστασία τους από κακοποίηση, την πρόσβαση στην κοινότητα και τον διαχωρισμό τους στη δομή βάσει ηλικίας. Θεωρούμε ότι πρέπει να αφαιρεθεί.

Πηγές
SOS Children’s Villages/ International Foster Care Organisation (IFCO)/ the International Federation of Educative Communities (FICE): Quality 4 Children Standards.
Recommendation Rec(2005)5 of the Committee of Ministers to Member States on the Rights of Children Living in Residential Institutions.
Guidelines for the Alternative Care of Children: resolution / adopted by the General Assembly of the United Nations (2009)

Η ΜΕΤΑδραση καλωσορίζει τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, δεδομένου ότι αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών που συνδράμουν στη στέγαση ασυνόδευτων ανηλίκων αποτελούσε η δημιουργία πλαισίου προϋποθέσεων Ίδρυσης και Λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ). Ειδικότερα, εκφράζουμε την ιδιαίτερη ικανοποίηση μας για την ένταξη παιδιών άνω των 15 ετών στην ημιαυτόνομη διαβίωση, η πρόβλεψη για παραμονή νέων εώς 24 ετών στις ΜοΠΠ, όπως και για τη δυνατότητα στέγασης αγοριών και κοριτσιών στο ίδιο ΜοΠΠ. Στη συγκεκριμένη απόφαση είναι ξεκάθαρη η βούληση ένταξης όλων των παιδιών που χρήζουν προστασίας και φροντίδας στην ελληνική επικράτεια. Εντούτοις, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς αρκετές προϋποθέσεις που προβλέπονται στον “Οδηγό Λειτουργίας Δομών Φιλοξενίας από το Εθνικό Πρόγραμμα Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης” διαφέρουν τα προβλεπόμενα στη συγκεκριμένη απόφαση (αριθμό προσωπικού/ειδικότητες, κτιριακές προδιαγραφές κ.α) .

Ειδικότερα:

Άρθρο 1 Ορισμός και σκοπός Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ)

Η πρόβλεψη εξειδικευμένων ΜοΠΠ για παιδιά με αναπηρία και ειδικότερα για βαριές ψυχιατρικές περιπτώσεις παιδιών πολιτών τρίτων χωρών, αποτελεί επίσης χρόνιο αίτημα των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών που ασχολούνται με την προστασία και τη φροντίδα ασυνόδευτων ανηλίκων. Είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η δυνατότητα (άρθρο 9) αιτιολογημένης απόρριψης εισαγωγής παιδιού από ΜοΠΠ εφόσον το πλαίσιο λειτουργίας, τη δεδομένη στιγμή, δεν δύναται να διασφαλίσει το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού προς τοποθέτηση. Στην ίδια κατεύθυνση, είναι σημαντικό να διευρυνθεί η πρόβλεψη (άρθρο 9 παρ. 5) για οποιαδήποτε τοποθέτηση παιδιού σε ΜοΠΠ να απαιτείται η μεταβίβαση του ατομικού φακέλου με πλήρη κοινωνικό ιστορικό του παιδιού τουλάχιστον 48 ώρες πριν την τοποθέτηση και να παρέχεται κατά το διάστημα αυτό η δυνατότητα συνέντευξης του παιδιού από τη ΜοΠΠ που πρόκειται να το αναλάβει.

Άρθρο 9 Προϋποθέσεις και δικαιολογητικά τοποθέτησης σε ΜοΠΠ

Στο άρθρο 9 παρ. 4. γ είναι σημαντικό να προβλεφθούν και οι περιπτώσεις παιδιών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα. Επισημαίνουμε επίσης το τεράστιο κενό για τη διενέργεια παιδοψυχιατρικής εκτίμησης που απαιτείται για την τοποθέτηση του παιδιού σε ΜοΠΠ και το οποίο θα δημιουργήσει σημαντικές καθυστερήσεις στις τοποθετήσεις των παιδιών.

Άρθρο 11 Δικαιώματα και Παρεχόμενες υπηρεσίες

Η εξασφάλιση από τις ΜοΠΠ των υπηρεσιών που παρέχονται από τους αρμόδιους δημόσιους φορείς (άρθρο 11 παρ β,γ,δ) αποτελεί συχνά πρόκληση. Γενικότερα προτείνεται ο ορισμός αρμοδίων προσώπων στο Υπουργείο στα οποία θα μπορούν να απευθύνονται οι ΜοΠΠ προκειμένου να επιλύονται άμεσα τα προβλήματα που δημιουργούνται με στόχο την εξασφάλιση της άμεσης πρόσβασης των παιδιών στις δημόσιες υπηρεσίες.

Παρά την θετική πρόβλεψη στην παράγραφο (ζ) για την κάλυψη των πολιτισμικών αναγκών των παιδιών από διαφορετικές χώρες ή μειονοτικές ομάδες, με διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις, είναι αναγκαίο να αναφέρεται ρητά και η υποχρεωτική από τις ΜοΠΠ παροχή διερμηνείας στις γλώσσες των παιδιών που φιλοξενούν.

Άρθρο 13 Στελέχωση ΜοΠΠ

Άρθρο 13 να μην υπάρχει η διάκριση με βάση την υγεία για όλο το προσωπικό της μονάδας, αλλά να υπάρχουν προβλέψεις επιμέρους ανάλογα με την ειδικότητα (πχ μάγειρας/ισσα, βρεφονηπιοκόμος κ.α.), με βάση τις προϊσχύουσες νομοθετικές διατάξεις.

Προτείνεται ο ρόλος του παιδιάτρου ως επικουρικός στο ΕΣΥ και όχι μόνιμος και υποχρεωτικός συνεργάτης. Τέλος, η εισαγωγή της ειδικότητας του φύλακα σε 3 βάρδιες, αποτελεί ιδρυματικό μέτρο και συνιστάται να αποφευχθεί. Προτείνεται νυχτερινός φροντιστής το βράδυ αντί φύλακας.

Παρ. 1 του άρθρου 4: η Περιφέρεια αναλαμβάνει να εκδώσει την άδεια, ενώ στο άρθρο 16 αναλαμβάνει και την εποπτεία μέσω του ελέγχου του κοινωνικού συμβούλου (στις περισσότερες υποστελεχομένες υπηρεσίες των ΠΕ όλη αυτή η διαδικασία θα γίνεται από τα ίδια άτομα), με κίνδυνο τη μείωση της ποιότητας του ελέγχου. Επομένως, είναι σημαντικό οι Δήμοι να διατηρήσουν τη σημερινή αρμοδιότητα της έκδοσης άδειας που έχουν και οι υποστελεχωμένες Περιφέρειες τον έλεγχο.

Παρ. 2α του Άρθρου 16: είναι σημαντικό να διαχωριστεί ό ρόλος του κοινωνικού συμβούλου με τον ρόλο του χρήστη anynet που έχει πρόσβαση στα ΑΣΟΑ των παιδιών, ακριβώς επειδή υπάρχουν κοινωνικοί σύμβουλοι που δεν είναι χρήστες του anynet (δηλαδή όσοι προέρχονται από υπηρεσίες εκτός ΠΕ). Δεν είναι εφικτό ο κοινωνικός σύμβουλος που επωμίζεται όλο τον έλεγχο της δομής να επωμίζεται και το έργο του ελέγχου των ΑΣΟΑ ενώ δεν είναι χρήστης του anynet . Έτσι, θα δημιουργηθεί σύγχυση ρόλων και θα υπάρχει δυσλειτουργία στον έλεγχο, επομένως μειωμένη αποτελεσματικότητα αυτού. Επιπλέον, είναι σημαντικό να συσταθεί επιτροπή ελέγχου και ο κοινωνικός σύμβουλος να κάνει τον έλεγχο σε συνεργασία με άλλες ειδικότητες π.χ μηχανικοί, επόπτες υγείας κτλ, καθώς πολλά θέματα της λειτουργίας των Μονάδων ξεπερνούν την δική του ειδικότητα. Επιπλέον, δεν είναι δυνατό, Μονάδες που χρόνια λειτουργούν με έναν συγκεκριμένο τρόπο εδώ και χρόνια να πρέπει να αλλάξουν τη λειτουργία τους και αυτό να το αναλαμβάνει μόνο ο κοινωνικός σύμβουλος… Για να αυξηθεί δε η συχνότητα και η ποιότητα του ελέγχου, απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός ατόμων που θα ασχολούνται αποκλειστικά με αυτό. Σε πολλές ΠΕ ο Κοινωνικός Σύμβουλος εκτελεί πολλά άλλα παράλληλα καθήκοντα με αποτέλεσμα να αδυνατεί να εκτελεί συχνά ελέγχους. Γενικότερα, ο τρόπος που μέχρι σήμερα ασκείται ο έλεγχος είναι υποβαθμισμένος και αστήρικτος. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να ενισχυθεί αναλόγως, ώστε να αυξηθεί η ποιότητά του.

Παρ 3 του άρθρου 18: αναφέρεται στο τέλος ως εξής: “…. εφόσον πληρούνται οι απαιτήσεις των άρθρων 7 και 13.4”. Το 13.4 δεν υπάρχει.

Για το παιδαγωγικό- καθημερινό- υποστηρικτικό πρόγραμμα που παρέχει η κάθε μονάδα στο εκάστοτε παιδί, το οποίο θα πρέπει να ελέγξει ο κοινωνικός σύμβουλος δεν υπάρχει αναφορά. Εντυπωσιακό (και “επικίνδυνο”) παράδειγμα για αυτό αποτελεί το ΄ότι σε κάποιες Γερμανικές δομές που υπάρχουν στην Ελλάδα, τα παιδιά δεν πηγαίνουν σχολείο και εκπαιδεύονται από φιλόλογο και άλλες τεχνικές ειδικότητες όπως : ξυλουργός, μαρμαράς, χτίστης κτλ. Επίσης, αυτά τα παιδιά δεν υπάρχουν στο anynet, δεν γνωρίζουμε που επιστρέφουν και ποια είναι η αποκατάστασή τους. Ωστόσο, οι κοινωνικοί σύμβουλοι καλούνται να αξιολογήσουν τις συνθήκες διαβίωσης και αποκατάστασής τους… κάτι που δεν είναι δυνατό με τις ελλείψεις του παρόντος νομοσχεδίου.

Αντίστοιχη διαβούλευση και νομοθεσία χρειάζεται να ακολουθηθεί και για τις ΜΠΠ των ΝΠΔΔ (όπως ακριβώς έγινε αρχικά για τους ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς και στη συνέχεια για τους παιδικούς σταθμούς των Δήμων), ώστε να εξασφαλιστεί παρόμοια λειτουργία.

Κάποιες πρώτες προσωπικές σκέψεις σχολιασμού του κειμένου σε δημόσια διαβούλευση:

1. Κατ’ αρχάς υπάρχει ένα ουσιώδες πρόβλημα με την δημοσίευση και την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για τις προδιαγραφές λειτουργίας των κλειστών πλαισίων φιλοξενίας παιδιών: παρότι το κείμενο τύποις ομνύει στον στόχο της αποϊδρυματοποίησης (πχ. στο άρθρο 1, παράγραφος 4) εντούτοις η σκοπιμότητά του εξαρχής είναι αμφισβητήσιμη: αν όντως υπάρχει πολιτική βούληση να αποϊδρυματοποιηθεί το σύστημα παιδικής προστασίας στην Ελλάδα ποιος ο λόγος να θεσμοθετηθούν – «στο παρά πέντε» του κλεισίματος των ιδρυμάτων…- προδιαγραφές για την λειτουργία τους; Θα αντιστοιχούσε πολύ περισσότερο το να ανακοινωθεί ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για να κλείσουν όλα τα ιδρύματα (ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου) με ορισμένη την ημερομηνία τερματισμού εισαγωγών σε πλαίσια κλειστής φιλοξενίας και τεχνική βοήθεια σε όλα τα σήμερα εν λειτουργεία πλαίσια έτσι ώστε να μπορέσουν εν τω μεταξύ να μετασχηματισθούν αναπροσανατολίζοντας τις υπηρεσίες που παρέχουν σε μη ιδρυματικές υπηρεσίες παιδικής προστασίας (όπως, άλλωστε συμβαίνει στο πλείστο των χωρών της γεωγραφικής Ευρώπης). Ποια, λοιπόν, η σκοπιμότητα του να δοθεί προς διαβούλευση ένα τέτοιο κείμενο αν όντως δεν υπάρχει η βούληση το ιδρυματικό σύστημα φιλοξενίας παιδιών να μακροημερεύσει;
2. Σημειωτέον ότι είναι ζήτημα πλέον αν υπάρχει μονοψήφιος αριθμός χωρών από τις 48 της γεωγραφικής Ευρώπης που να εξακολουθούν να φιλοξενούν παιδιά που έχουν ανάγκη σε ιδρύματα κλειστής φιλοξενίας ιδιαίτερα για τα παιδιά τυπικής ανάπτυξης ενώ καταβάλλονται προσπάθειες να ισχύσει το ίδιο και παντού, ομότιμα και όσον αφορά στα παιδιά με αναπηρία. Αν έχει πλέον μείνει κλειστή φιλοξενία στην Ευρώπη (και εν γένει στον ανεπτυγμένο κόσμο) αυτό πια περιορίζεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες παιδιών (π.χ. παιδιά στην εφηβεία, με δύσκολες συμπεριφορές κ.ο.κ.) και αυτή λαμβάνει χώρα σε μικρού δυναμικού στέγες που φιλοξενούν λίγα (3-4, 2 ή ακόμα και 1) παιδιά με στελέχωση από εξειδικευμένο ψυχοπαιδαγωγικό προσωπικό που να μπορεί να συνδράμει καλύτερα τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών αυτών. Η δε «κλασσική» ιδρυματική φιλοξενία παιδιών θεωρείται εύλογα παρωχημένη και βλαπτική στα παιδιά καθώς προκαλεί πλείστες όσες συνέπειες δευτερογενούς επαναθυματοποίησης ήδη τραυματισμένων ψυχικά παιδιών. Οι βλαπτικές επιπτώσεις του ιδρυματισμού είναι πλέον τεκμηριωμένος κοινός τόπος σε όλα τα ευρωπαϊκά και διεθνή φόρα και η επίκληση από ένα κείμενο του οποίου η λειτουργικότητα θα είναι να συντηρήσει τα ιδρύματα εσαεί των διεθνών συμβάσεων παιδικής προστασίας είναι αν μη τι άλλο αντίφαση εν τοις όροις…
3. Το κείμενο, μάλιστα, μοιάζει να μην αντιλαμβάνεται επαρκώς την διάκριση μεταξύ ιδρυματικής φροντίδας και εναλλακτικών μορφών παιδικής φιλοξενίας. Χαρακτηριστικά μοιάζει να μην αντιλαμβάνεται την ουσία του θεσμού της αναδοχής συγχέοντάς της με την υιοθεσία ακολουθώντας μια ατυχή παράδοση, τελευταίο στιγμιότυπο της οποίας υπήρξε ο Ν. 4538/2018. Συγκεκριμένα, στην φιλοσοφία του τελευταίου αυτού Νόμου υπήρχε η παγκόσμια πρωτοτυπία ένα παιδιά να εισάγεται πρώτα σε ένα ίδρυμα και μετά να προσπαθεί κανείς να το αποϊδρυματοποιήσει (ενώ σε όλο τον κόσμο ένα παιδί οδηγείται σε μια ανάδοχη οικογένεια αμέσως μετά την απομάκρυνσή του από την φυσική του οικογένεια λόγω κινδύνου χωρίς ενδιάμεσες στάσεις και «μεσάζοντες»). Κατά την αυτή, λοιπόν φιλοσοφία το υπό διαβούλευση κείμενο αναφέρει στο Άρθρο 1, παράγραφος 1 ότι «Σκοπός των ΜοΠΠ είναι: α) Η αποκατάσταση των παιδιών σε οικογενειακό περιβάλλον, είτε μέσω της επανασύνδεσής τους με τη βιολογική τους οικογένεια, είτε μέσω των θεσμών της αναδοχής και της υιοθεσίας» – πράγμα παντελώς άσχετο με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την παιδική προστασία και τις τρέχουσες πρακτικές σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο: δεν είναι σκοπός της κλειστής φιλοξενίας η προώθηση ενός παιδιού στην αναδοχή – η αναδοχή είναι η εναλλακτική μορφή αντί της κλειστής φιλοξενίας. Το ίδιο νοηματικό σφάλμα επαναλαμβάνεται και στην παράγραφο 4 του ίδιου Άρθρου οπότε μάλλον δεν είναι κάποιο τυχαίο εκφραστικό λάθος αλλά μάλλον η ίδια αναχρονιστική αντίληψη που θέλει την αναδοχή να λαμβάνει εκροές του δια παντός εν λειτουργία ιδρυματικού συστήματος. Και επειδή όλοι οι παροικούντες στην Ιερουσαλήμ γνωρίζουν: αυτή η αναδοχή η οποία είναι απόρροια της λειτουργίας του ιδρυματικού συστήματος, δεν είναι αληθινή αναδοχή ως επί το πλείστο, είναι συγκεκαλυμμένη υιοθεσία.
4. Στο Άρθρο 2 ήδη καθίσταται προφανές ότι το κείμενο δεν προτίθεται να ταράξει τα ύδατα της απαρχαιωμένης παιδικής προστασίας στην Ελλάδα και ότι οι προβλέψεις του αναφέρονται εμφανώς σε μια «κλασσική» ιδρυματική φροντίδα: το όριο μέχρι 30 παιδιά κατατάσσει προδήλως τις δομές αυτές στα ιδρύματα και ο ιδρυματισμός των παιδιών σε αυτά θα είναι αναπόδραστος. Μάλιστα στα όριο φιλοξενούμενων το κείμενο εισάγει αναίτια και ένα κατώτατο όριο (πάνω από 4 παιδιά). Η εισαγωγή αυτού του ορίου είναι παντελώς αναίτια, κινείται σε αντίθεση με την σύγχρονη ευρωπαϊκή πρακτική (στις περισσότερες χώρες όπου λειτουργεί κλειστή φιλοξενία παιδιών, οι δομές μάλλον φιλοξενούν μέχρι 4 παιδιά παρά πάνω από 4 παιδιά…). Και σε κάθε περίπτωση, το σκεπτικό γιατί θα έπρεπε να απαγορευθεί η λειτουργία μικρών δομών δεν αιτιολογείται.
5. Η αναπαραγωγή του χωρισμού των ηλικιακών ομάδων (βρέφη, παιδιά 6-12 ετών, έφηβοι 13+) επίσης αποτελεί αναχρονιστική αντίληψη και πρακτική που έχει πλέον εγκαταλειφθεί. Ποια σκοπιμότητα επέβαλλε να θεσμοθετηθεί κάτι τέτοιο εν έτει 2022 δεν εξηγείται στο κείμενο. Θα ήταν πραγματικά ενδιαφέρον να δοθεί από το Υπουργείο στην δημοσιότητα και αν στην σύνταξη του εν λόγω κειμένου ακολουθήθηκαν πρότυπα λειτουργίας θεσμών παιδικής προστασίας και αν ναι, από ποιες χώρες (και σε ποια χρονική στιγμή των χωρών αυτών)…
6. Από μόνη της, δε, η εισαγωγή των ιδρυμάτων για βρέφη και νεογνά είναι παντελώς απαράδεκτη, αναχρονιστική, αντιεπιστημονική και κινείται αντιδιαμετρικά με τις κατευθυντήριες οδηγίες όλων των σχετικών ευρωπαϊκών και διακρατικών οργανισμών. Ιδιαίτερα για τα βρέφη και νεογνά αναγνωρίζοντας το συντριπτικό σώμα τεκμηρίων που αποδεικνύει ότι η παραμονή τους σε ίδρυμα κλειστής φιλοξενίας προξενεί στα ευάλωτα αυτά βρέφη μη αναστρέψιμες βλάβες στο εγκέφαλο (που θα εκδηλωθούν μετέπειτα ως ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές) έκανε τον ΟΗΕ εδώ και σχεδόν 20 χρόνια να εκδώσει παγκόσμια οδηγία προς όλα τα κράτη-μέλη του συνιστώντας να τερματιστεί άμεσα η φιλοξενία βρεφών και νεογνών έως 3 ετών σε πλαίσια κλειστής φιλοξενίας. Παρά, λοιπόν, την όποια απόφαση ληφθεί για την γενικότερη μοίρα του εγχειρήματος της αποϊδρυματοποίησης στην Ελλάδα, θα περίμενε κανείς τουλάχιστον για τα νεογνά και τα βρέφη να προβλεφθεί ο άμεσος τερματισμός της ιδρυματικής τους τοποθέτησης και φιλοξενίας. Δυστυχώς, όμως, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει…
7. Όπως και στην ατυχέστατη απόπειρα να εγκαινιαστούν ανάλογες προδιαγραφές λειτουργίας στην κλειστή φιλοξενία παιδιών το 2012-13, και πάλι η έμφαση δίνεται στα γραφειοκρατικά και στα τεχνικά-πολεοδομικά κριτήρια (ως εάν τα παιδιά μπορούν να μεγαλώνουν καλύτερα ή χειρότερα με βάση τα κιγκλιδώματα ασφαλείας και τα αντιολισθητικά δάπεδα….). Χαρακτηριστικά το κείμενο κάνει ακριβώς τα ίδια λάθη με το κείμενο εκείνο του 2013 που είχαν και τότε επισημανθεί πολλαπλώς και από πολλούς συγχέοντας την φιλοξενία ενός παιδιού με τις ανάλογες προδιαγραφές π.χ. νοσοκομειακών ή άλλων ανάλογων κτηρίων. Για παράδειγμα η παραπομπή στις κτηριολογικές προδιαγραφές του «Κτιριοδομικού Κανονισμού στην κατηγορία χρήσης «Υγεία και Κοινωνική Πρόνοια»» (Άρθρο 6, παράγραφος 1) προδήλως δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες παιδιών που πρέπει να διαβιούν αισθανόμενα ότι βρίσκονται σε τόπο κατοικίας και όχι σε νοσοκομειακή μονάδα ή κάτι ανάλογο. Για παράδειγμα, οι επαγγελματικές κουζίνες, τα παράθυρα με κιγκλιδώματα, οι κοινόχρηστοι χώροι που λειτουργούν κάποιες συγκεκριμένες ώρες (ενώ σε ένα «κανονικό» σπίτι όλοι οι χώροι είναι κοινόχρηστοι και, μάλιστα, όλες τις ώρες και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει καμία ανάγκη ύπαρξης «κοινόχρηστων» χώρων). Ως εκ τούτου η παραπομπή στον εν λόγω Κτηριοδομικό Κανονισμό διέπεται από ιδρυματική αντίληψη και θα επιτείνει τα ιδρυματικά χαρακτηριστικά των δομών κλειστής φιλοξενίας και, συνεπώς, θα ήταν πολλαπλά προτιμότερο να παραληφθεί και αντί αυτής να υπάρχουν πολύ πιο ανθρώπινες, καθημερινές προδιαγραφές για τα κτήρια στα οποία θα φιλοξενούνται τα παιδιά αυτά.
8. Το αυτό ισχύει και για την πρόνοια που επαναλαμβάνεται απαράλλαχτη από το ατυχές εκείνο κείμενο του 2012-13 «Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ΜoΠΠ σε οικοδομές, τμήματα των οποίων χρησιμοποιούνται για άλλη χρήση, εκτός κι αν αυτή είναι συναφής ή/και συμπληρωματική της λειτουργίας και των παρεχόμενων υπηρεσιών της Μονάδας» (Άρθρο 6, παράγραφος 2β). Αν υπάρχει κάτι που αποτελεί την επιτομή του ιδρυματισμού αυτό είναι αυτή εδώ η πρόνοια: τα παιδιά, λοιπόν, δεν θα μένουν σε ένα σπίτι, σε μια κατοικία αλλά θα μένουν σε ένα κτήριο που είναι «ειδικής χρήσης», είναι, δηλαδή ένα ίδρυμα. Αν θέλουμε όντως να προωθήσουμε το πνεύμα της αποϊδρυματοποίησης, τότε η ρύθμιση που θα εισαγάγαμε θα ήταν μάλλον η εντελώς αντίθετη: «Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ΜoΠΠ σε οικοδομές, τμήματα των οποίων χρησιμοποιούνται μόνο για αυτήν την χρήση ή για αυτή και άλλες που είναι συναφείς ή/και συμπληρωματικές της λειτουργίας και των παρεχόμενων υπηρεσιών της Μονάδας». Και αν αυτό το βλέπαμε σε συνδυασμό με μια πιο γενναία μείωση σε μονοψήφια επίπεδα του αριθμού των φιλοξενούμενων παιδιών, τότε θα μπορούσε κανείς να διατηρήσει κάποια ελπίδα ότι το παρόν νομοθέτημα παρά το ότι αναπαράγει την κλειστή φιλοξενία, ίσως την ωθήσει σε πιο ανθρώπινες μορφές πιο κοντά στα στάνταρντ μιας οικογένειας…
9. Στο Άρθρο 10 περιγράφονται αν και ελλιπώς κάποιες ενέργειες που οι φορείς κλειστής φιλοξενίας καλούνται να υλοποιήσουν. Ήδη εκφραστήκαμε και παραπάνω (αλλά και πλειστάκις αλλαχού) για τις εγγενείς αδυναμίες που συστήματος διαχείρισης των παιδιών που απομακρύνονται από τις οικογένειές του- δυστυχώς με το παρόν κείμενο αυτά τα «κακώς κείμενα» δεν διορθώνονται. Το σύστημα θα εξακολουθεί να λειτουργεί μονόπλευρα προωθώντας παιδιά ονομαστικά σε αναδοχή αλλά στ αλήθεια προς υιοθεσία χαρακτηριζόμενο από μια απαρχαιωμένη αντίληψη για το τι είναι παιδική προστασία – ως αν να πιστεύουμε ότι παιδική προστασία είναι το να παίρνει κανείς παιδιά κάποιων που αδυνατούν και να τα ανατρέφει αντί αυτών. Αυτό υπήρξε ιστορικά η απαρχή της αντίληψης της παιδικής προστασίας. Μεταπολεμικά, ωστόσο, η συνειδητοποίηση της βλαπτικής λειτουργίας των ιδρυμάτων, της υποτίμησης του δυναμικού της οικογενειακής επανένωσης κ.α. οδήγησαν στην εγκατάλειψη του παραπάνω περιεχομένου έναντι ενός άλλου που σήμερα επικρατεί στο διεθνές περιβάλλον. Το σύγχρονο περιεχόμενο της παιδικής προστασίας είναι πως αποτελεί τις υπηρεσίες εκείνες που υποβοηθούν εκείνους που έχουν παιδιά αλλά και δυσλειτουργίες (κοινωνικές, ψυχικές, οικονομικές κ.λπ.) να ανατρέψουν τα παιδιά τους όσο περισσότερο μπορέσουν. Τώρα στο Άρθρο 10, παράγραφος 4 του κειμένου προβλέπεται ότι «Μετά την παρέλευση χρονικού διαστήματος τριών (3) μηνών κατά τους οποίους η Μονάδα προβαίνει σε παρεμβάσεις για άμεση επιστροφή του παιδιού στη βιολογική οικογένεια, αναζητείται η οικογενειακή αποκατάσταση του παιδιού μέσω του θεσμού της αναδοχής/ή της υιοθεσίας, κατόπιν της σχετικής επικαιροποίησης του ΑΣΟΑ.». Δηλαδή, δίνονται μόνο 3 μήνες στους βιολογικούς γονείς που τυχόν δυσκολεύονται και μετά τα παιδιά προωθούνται στις «καλές οικογένειες» για «αναδοχή/υιοθεσία»…. Βεβαίως αμέσως παρακάτω το κείμενο διαβεβαιώνει ότι τα πλαίσια κλειστής φιλοξενίας (και όχι κανένας άλλος…) θα «υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη συνέχιση της επικοινωνίας με τη βιολογική οικογένεια, υπό τους όρους που προβλέπουν οι δικαστικές αποφάσεις, και μετά την τοποθέτηση του παιδιού σε αναδοχή.». Δηλαδή αν δεν έχει δικαστική απόφαση, η βιολογική οικογένεια θα «χάνει» το παιδί της μετά από μόλις 3 μήνες; Και στ’ αλήθεια, καθώς η πλειονότητα των αναδοχών και δη εκείνες που υποστηρίζονται από πλαίσια κλειστής φιλοξενίας αφορούν στην πραγματικότητα αιτήματα υιοθεσίας, πως πιστεύουμε ότι προστατεύονται τα δικαιώματα του παιδιού να μην αποχωρίζεται από την φυσική του οικογένεια με τον τρόπο που περιγράφεται στο κείμενο;
10. Στις μεταβατικές διατάξεις του Άρθρου 18 πρακτικώς ανοίγει ένα παράθυρο ότι δομή σήμερα λειτουργεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως έχει χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Πράγμα που σε συνδυασμό με τα ανωτέρω υποδηλώνει ξανά πως το εγχείρημα της αποϊδρυματοποίησης μάλλον μετατίθεται για τις Ελληνικές καλένδες… ειδάλλως, δεν θα είχαν θέσει διατάξεις όπως εκείνες της παραγράφου 3 του Άρθρου 18…
11. Τέλος, είναι στο ίδιο, δυστυχώς, μήκος κύματος – δηλαδή της εγκατάλειψης του στόχου της αποϊδρυματοποίησης του συστήματος παιδικής προστασίας στην Ελλάδα και το ίδιο το γεγονός ότι δίνονται χωριστά προδιαγραφές λειτουργίας για τις δομές κλειστής φιλοξενίας ιδιωτικού δικαίου, ενώ για τις δημοσίου δικαίου δεν θα ισχύσει το ίδιο καθεστώς. Αν όντως υπήρχε μια ισχυρή βούληση να προχωρήσει το εγχείρημα της αποϊδρυματοποίησης, τότε θα έμπαιναν και καταληκτικές ημερομηνίες οριστικού κλεισίματος των ιδρυμάτων (όλων, ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου) υπέρ ενός άλλου συστήματος παιδικής προστασίας βασισμένου στις εναλλακτικές μορφές φιλοξενίας (δηλαδή της ανάδοχης φροντίδας, της αυτόνομης διαβίωσης και άλλων που μένουν ακόμα να εισαχθούν στο εν Ελλάδι σύστημα όπως η ημερήσια, η διαλείπουσα και ανακουφιστική φροντίδα, η επαγγελματική αναδοχή κ.ο.κ.). Το να υποστηρίζει κανείς πως θα προχωρήσει ένα εγχείρημα αποϊδρυματοποίησης μόνο στο δημόσιο ή μόνο στον ιδιωτικό τομέα φιλοξενίας παιδιών είναι ανεδαφικό καθώς οι δυο αυτοί χώροι λειτουργούν λειτουργικά ως συγκοινωνούντα δοχεία. Αυτό που θα αντιστοιχούσε σε αυτήν την χρονική στιγμή θα ήταν μια θαρραλέα πολιτική πρωτοβουλία για να κλείσουν σε ένα ορατό χρονικό σημείο και οι δυο αυτοί χώροι και να αναπτυχθεί παράλληλα το σύστημα που θα τους αντικαταστήσει. Κάτι τέτοιο, δυστυχώς, δεν διαφαίνεται στο κείμενο και αντιθέτως, πολλές από τις επιμέρους προβλέψεις του πάνε τα πράγματα «προς τα πίσω» σε πιο παλαιομοδίτικες, ξεπερασμένες και αντιεπιστημονικές αντιλήψεις για την παιδική προστασία που η διεθνής και ευρωπαϊκή κοινότητα έχουν απορρίψει από δεκαετίες. Δεδομένων όλων των ανωτέρω, καλούμε το Υπουργείο να ανακαλέσει το συγκεκριμένο κείμενο και να ξεκινήσει μια επείγουσα και ουσιαστική συζήτηση για το που θέλουμε ως κοινωνία να πάμε το σύστημα παιδικής προστασίας με στόχο την κατάληξη σε πραγματικά σύγχρονες και state of the art πρακτικές και θεσμικές παρεμβάσεις.

Η ΔΨΥΚΠ του ΙΥΠ θα επεξεργαστεί και αναλυτικότερες τεχνικές παρατηρήσεις επί του κειμένου και θα τις αποστείλει εντός της εβδομάδας στο Υπουργείο, αναρτώντας τες ταυτόχρονα στην ιστοσελίδα της (www.ich-mhsw.gr)

Ως ένα γενικό σχόλιο θα θέλαμε να ξεκινήσουμε τη συνεισφορά μας σε αυτή τη διαβούλευση, αναφερόμενοι στο διαχωρισμό των δομών φιλοξενίας ανηλίκων στη χώρα μας. Εκτός από τις ΜοΠΠ που λειτουργούν για την κάλυψη των αναγκών του γενικού πληθυσμού, υπάρχουν και οι Δομές Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (ΔΦαα), οι οποίες δεν εμπίπτουν στην εν λόγω Υ.Α., ωστόσο ευθυγραμμίζονται σταδιακά με τις διατάξεις του 4538/2018, γεγονός που δημιουργεί μια ασάφεια ως προς τις υποχρεώσεις τόσο σε επίπεδο λειτουργίας, όσο και σε επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών.
Όπως ήδη γνωρίζετε, τις εν λόγω δομές (ΔΦαα) διέπει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη χρηματοδότησή τους. Σε ό, τι αφορά την αναδοχή των ασυνόδευτων ανηλίκων, έχουμε ως οργάνωση ήδη ξεκινήσει τις επαφές με το αρμόδιο Υπουργείο και την Ειδική Γραμματεία για τη Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων, και προς την κατεύθυνση συμπερίληψης της αναδοχής ως παραμέτρου στην επαναξιολόγηση του μοναδιαίου κόστους.
Θα ήταν χρήσιμο για όλους τους φορείς που εμπλέκονται να υπάρξει μια διασαφήνιση ως προς το πλαίσιο λειτουργίας και την ευθυγράμμιση ή μη των ΔΦαα με την Υ.Α. που διέπει τις ΜοΠΠ. Σε αυτό το σημείο τονίζουμε την ύπαρξη πολλών περιπτώσεων παιδιών με προσφυγικό προφίλ που απομακρύνονται προσωρινά ή μονιμότερα από τις οικογένειές τους για σοβαρούς λόγους παραμέλησης, κακοποίησης ή και αδυναμίας των γονέων να τα φροντίσουν. Αυτά τα παιδιά εισάγονται στις ΔΦαα, οι οποίες από εκ του κανονιστικού τους πλαισίου δεν έχουν τις ίδιες λειτουργίες με τις ΜοΠΠ.
Παράλληλα θα θέλαμε να επισημάνουμε το γεγονός ότι ως οργάνωση με 30ετή εμπειρία, αλλά και σημαντική συμβολή στον τομέα της παιδικής προστασίας, υποστηρίζουμε το μοντέλο των μεικτών δομών ως το πλέον κατάλληλο και αποτελεσματικό για την υποστήριξη των παιδιών. Η λειτουργία της κάθε ΜοΠΠ πρέπει να είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να δίνεται ουσιαστική έμφαση στον πυρήνα της παροχής υπηρεσιών προστασίας στο παιδί, ανεξαρτήτως κουλτούρας, θρησκείας, φυλής, εθνότητας, γεωγραφικής και κοινωνικής καταγωγής. Αυτός ο ευέλικτος σχεδιασμός έχει αποδειχθεί, στην πράξη, ιδιαίτερα ευεργετικός αναφορικά με την ουσιαστική ένταξη των παιδιών, τόσο στο καθημερινό πλαίσιο της δομής, όσο και στο επίπεδο της ευρύτερης κοινότητας. Η αποφυγή της γκετοποίησης, του στιγματισμού και του ιδρυματισμού αποτελούν ουσιαστικές λειτουργίες που επιτελούνται μέσα από ένα μοντέλο μεικτών δομών φιλοξενίας.
Το πλαίσιο ελευθερίας και δυνατότητας για αλλαγή διευρύνεται σημαντικά εντός μιας πλουραλιστικής κοινότητας σε σχέση με μια κοινότητα αποτελούμενη αυστηρά από παιδιά με το ίδιο πολιτισμικό υπόβαθρο. Καθώς τα παιδιά ανταλλάσσουν τις εμπειρίες τους, εμπειρικά αποδομούν τα βαθιά ριζωμένα στερεότυπα, διευρύνουν τους ορίζοντές τους και βιώνουν την πραγματική επικοινωνία και συνύπαρξη, εκτιμώντας όσα πράγματα πραγματικά τους ενώνουν.
Άλλωστε, η μη διάκριση αλλά η συνεχής αλληλεπίδραση και συμβίωση παιδιών που ανήκουν σε όλες τις πληθυσμιακές ομάδες, είναι καθοριστική για τον τρόπο καθημερινής παρέμβασης και δουλειάς με τα παιδιά. Ενός τρόπου που δεν περιχαρακώνει τα παιδιά στην ταυτότητα του ημεδαπού, του αλλοδαπού, του πρόσφυγα ή του μετανάστη, του Ρομά, αλλά τα εξισώνει, τα ενδυναμώνει και τους δίνει φωνή.
Τέλος επισημαίνουμε τη θέση μας ότι όλες οι δομές παιδικής προστασίας θα πρέπει να λειτουργούν για την άμεση, επείγουσα και βραχύχρονη φιλοξενία παιδιών και εφήβων και να κατέχουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την ταχύτερη ολοκλήρωση των απαραίτητων ενεργειών με σκοπό την αποκατάσταση του κάθε παιδιού. Αυτό προϋποθέτει σαφώς τον εκσυγχρονισμό των ήδη υφιστάμενων ΜοΠΠ, αλλά και την πολύ προσεκτική δημιουργία νέων δομών, ώστε να καλύπτουν πραγματικές ανάγκες.
Άρθρο 1, παρ. 2.α
Αναγνωρίζοντας το πρόγραμμα της ημιαυτόνομης διαβίωσης ως μια σημαντική παράμετρο της εναλλακτικής φροντίδας, που ήδη λειτουργεί στη χώρα για την κάλυψη των αναγκών των Ασυνόδευτων Ανηλίκων, παρακαλούμε για σχετική αποσαφήνιση του πλαισίου που θα απευθύνεται στο γενικό πληθυσμό. Πρόκειται για πρόγραμμα που θα αναλάβει ο κρατικός μηχανισμός, θα λειτουργήσει στο πλαίσιο των υφιστάμενων ΜοΠΠ, ή υπάρχει κάποια άλλη πρόβλεψη και αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα;
Άρθρο 2, παρ. 1
Βάσει της εμπειρίας της ΑΡΣΙΣ στην παιδική προστασία, 30 παιδιά σε μία δομή σε ενιαίο κτίριο είναι μεγάλος αριθμός, όπως άλλωστε έχει διαφανεί από τις δυσκολίες στη λειτουργία των Δομών Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων. Ακόμη και οι δομές που φιλοξενούν έως 20-21 παιδιά είναι οριακά υπεράριθμες.
Άρθρο 2, παρ. 2.α.
Η ηλικιακή ομάδα 0-3 θα ήταν προτιμότερο, αν όχι επιτακτικό, να τοποθετείται άμεσα σε οικογένεια με τη μορφή της επείγουσας αναδοχής (πχ πρόγραμμα “πρώτη αγκαλιά”, κτλ), ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για να εισαχθεί η απαγόρευση εισαγωγής των βρεφών σε ιδρυματικούς χώρους, ως μέτρο στην εθνική πολιτική της χώρας για την παιδική προστασία, όπως συμβαίνει στην πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών που έχουν αποδεχθεί την επιστημονικά τεκμηριωμένη άποψη ότι οι συνέπειες της παραμονής των βρεφών σε ιδρυματικούς χώρους είναι τόσο αρνητικές και δημιουργούν δυσεπίλυτα προβλήματα που συνοδεύουν τα παιδιά ακόμη και στην ενηλικίωση.
Άρθρο 3, παρ. 1
Ευελπιστούμε στη δημιουργία ενός σχεδίου εκ μέρους των υπηρεσιών του Υπουργείου, όπου κατόπιν χαρτογράφησης των αναγκών, οι ενέργειες της παρ. 1, άρθρο 3, θα λειτουργούν και αντίστροφα. Οι περισσότερες ΜοΠΠ καλύπτουν τα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ η λειτουργία τους δεν καλύπτει όλες τις περιφέρειες και άρα δε μπορεί να υφίσταται υποστήριξη της βιολογικής οικογένειας, ενώ δημιουργούνται και πλήθος άλλα εμπόδια.
Άρθρο 4, παρ. 1.β.
Η Έγκριση Σκοπιμότητας θα αφορά και τις υφιστάμενες ΜοΠΠ, που έχουν λάβει αδειοδότηση; Θα ακολουθήσουν την αναφερόμενη διαδικασία, προκειμένου να επανεκδόσουν την άδεια λειτουργίας; Επίσης η πρόβλεψη ότι οι υπηρεσίες του Υπουργείου και της Περιφέρειας θα αποφασίζουν για τη σκοπιμότητα λειτουργίας μια ΜοΠΠ θα βασίζεται σε αξιολογικά κριτήρια που θα προκύψουν από έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που θα διατυπώνει τις ανάγκες σε εθνικό επίπεδο; Έχει ήδη διεξαχθεί ανάλογη ποιοτική έρευνα;
Άρθρο 4, παρ. 2
Αρμόδια διεύθυνση αποτελεί η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας;
Άρθρο 5
Αναθεώρηση της άδειας θα πραγματοποιείται και κατόπιν υπόδειξης του Κοινωνικού Συμβούλου ή συνεπεία των εκθέσεων αξιολόγησης;
Άρθρο 9. Η τοποθέτηση ενός παιδιού σε ΜοΠΠ αποτελεί έσχατη και προσωρινή λύση και γίνεται όταν έχει αποκλεισθεί κάθε άλλη εναλλακτική οικογενειακού τύπου φροντίδα η οποία προβλέπεται από το Εθνικό Σύστημα Αναδοχών και Υιοθεσιών.
Α. Θεωρούμε ότι η ίδια προϋπόθεση θα πρέπει να ισχύει για όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως και ανεξαρτήτως καταγωγής. Η μοναδική λύση που προσφέρεται για τη διαμονή και φροντίδα των ασυνόδευτων παιδιών, αποτελεί η εισαγωγή σε Δομές Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (ΔΦαα).
Β. Αναφορικά με την εξέταση της κάθε υπόθεσης προβλέπεται ενοποιημένη διαδικασία σε όλες τις Ομάδες Προστασίας Ανηλίκων όλων των Δήμων της χώρας, με κοινά εργαλεία; Κατόπιν εκπαίδευσης των στελεχών της οργάνωσής μας στο Πρωτόκολλο Διερεύνησης, Διάγνωσης και Διαχείρισης Κακοποίησης και Παραμέλησης Παιδιών του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού και την εφαρμογή αυτού, θεωρούμε ότι θα μπορούσε, κατόπιν προσαρμογής, να αποτελέσει κοινό εργαλείο των κοινωνικών λειτουργών.
Γ. Επίσης προβλέπεται ενοποιημένη διαδικασία για τις Εισαγγελίες της χώρας; Προτείνουμε τη θεσμοθέτηση του “Πρωτοκόλλου Διαχείρισης της Διαδικασίας Αφαίρεσης της επιμέλειας / γονικής μέριμνας των παραμελημένων και κακοποιημένων ανηλίκων” που διαμόρφωσε κατόπιν διαβούλευσης με το σύνολο των τοπικών φορέων και έθεσε σε εφαρμογή η Εισαγγελία Ανηλίκων Θεσσαλονίκης.
Άρθρο 9, 2.β.
«Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να έχει εξαντληθεί η δυνατότητα άμεσης τοποθέτησης του παιδιού σε ανάδοχη οικογένεια».
Η εν λόγω διαδικασία προβλέπει τη συμπλήρωση ΑΣΟΑ ήδη από τον κοινωνικό λειτουργό των ΟΠΑ;
Α. Παρακαλούμε να διασαφηνιστεί αν πρόκειται για το ίδιο ΑΣΟΑ που προβλέπει ο 4538/2018.
«κατόπιν συμπλήρωσης του Ατομικού Σχεδίου Οικογενειακής Αποκατάστασης (ΑΣΟΑ) από την Κοινωνική Υπηρεσία του Νοσοκομείου»
Β. Θεωρούμε αυτή την εξέλιξη μεγάλο βήμα προς την αποκατάσταση των βρεφών άμεσα και χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς να χρειάζεται να εισαχθούν σε ιδρυματικό χώρο. Ευελπιστούμε μόνο να υπάρχει η ανάλογη στελέχωση και η τεχνογνωσία, προκειμένου να μπορέσει να λειτουργήσει σωστά η διαδικασία.
Άρθρο 9, παρ. 3
Η διαδικασία της τοποθέτησης εξετάζεται από τον κοινωνικό λειτουργό της Ομάδας Προστασίας Ανηλίκων του εκάστοτε Δήμου; Παρακαλούμε να αποσαφηνιστεί με ποιο τρόπο θα αποδεικνύεται η αρνητική απάντηση εκ μέρους του ΝΠΔΔ και που θα απευθύνεται. Παρακαλούμε διευκρινίστε.
Άρθρο 9, παρ. 4.β.
Α. Προβλέπονται συγκεκριμένες εξετάσεις; Θα πραγματοποιούνται σε δημόσιο νοσοκομείο αυθημερόν ή θα παραμένει το παιδί στο νοσοκομείο; Παρακαλούμε για διευκρινίσεις.
Β. Τονίζουμε την έλλειψη δομών με δυνατότητα υποστήριξης παιδιών που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, καθώς και την αδυναμία των κρατικών δομών προαγωγής της ψυχικής υγείας να αντιμετωπίσουν τα περιστατικά, κυρίως λόγω υποστελέχωσης.
Άρθρο 9, παρ. 4.γ.
Σε αυτό το σημείο προτείνουμε την ενδεικτική αναφορά των εγγράφων, αφήνοντας ένα περιθώριο να καλυφθούν όλες οι υποθέσεις. Θεωρούμε ότι αν αναγραφεί “και άλλα” θα υπάρξει η κάλυψη του ανωτέρω.
Άρθρο 9, παρ. 5.
Η διαβίβαση του φακέλου θα πραγματοποιείται σε ηλεκτρονική μορφή και σε φυσική μορφή;
Άρθρο 10, παρ.3
Θεωρούμε το εν λόγω μέτρο καίριο ως προς την πιο ορθή και πιο δίκαιη αντιμετώπιση της κάθε περίπτωσης. Ωστόσο διατηρούμε επιφυλάξεις ως προς την επαρκή στελέχωση των δήμων της χώρας με επαγγελματίες, κυρίως στην περιφέρεια.
Άρθρο 10, παρ.4
Η εν λόγω διαδικασία προβλέπει αναφορά στο ΑΣΟΑ του παιδιού ή και ενημέρωση όλων των αρχών (Εισαγγελία, Κοινωνικός λειτουργός Δήμου, κτλ). Υπάρχει η δυνατότητα επαναξιολόγησης και από άλλους επαγγελματίες;
Άρθρο 11, (ι)
Σε αυτό το σημείο πιστεύουμε ότι θα πρέπει να δίδεται ένα περιθώριο σε ό,τι αφορά την έκδοση νομιμοποιητικών εγγράφων και τις ενέργειες για το νομικό καθεστώς με την αναφορά “και άλλα”.
Άρθρο 11, (μ)
Το δικαίωμα ενημέρωσης, συμμετοχής και έκφρασης της γνώμης των παιδιών θα μπορούσε να διασφαλιστεί με την πρόβλεψη πιο συγκεκριμένων ενεργειών και να μην επαφίεται σε απόφαση του κάθε φορέα, για τον τρόπο που θα το διαχειριστεί και θα το υλοποιήσει. Πολλοί διεθνείς οργανισμοί αλλά και οργανώσεις έχουν δημιουργήσει ολοκληρωμένα εργαλεία που αποδεδειγμένα προάγουν και διασφαλίζουν τη συμμετοχικότητα των ανηλίκων σε θέματα που τους αφορούν.
Άρθρο 12, παρ.1
Πιστεύουμε ότι πέραν του Υπεύθυνου Παιδικής Προστασίας που θα απασχολείται στη δομή, για λόγους διαφάνειας θα πρέπει να ορίζεται και ένας ακόμη επαγγελματίας, πχ ο Κοινωνικός Σύμβουλος ή να εισαχθούν μέτρα ως προς τον έλεγχο, αλλά και την ουσιαστική εποπτεία της λειτουργίας των δομών. Ο έλεγχος θα πρέπει να είναι τακτικό΄ς, δύο φορές το χρόνο δεν επαρκεί.
Άρθρο 12, παρ.2
Θα υπάρξει ένας πρότυπος εσωτερικός κανονισμός, ο οποίος θα προσαρμόζεται ανάλογα σε κάθε ΜοΠΠ;
Άρθρο 13, παρ.1
Προτείνουμε την καθιέρωση Κώδικα Δεοντολογίας, Κώδικα Αρχών και Αξιών και Κώδικα Παιδικής Προστασίας σε κάθε φορέα ή ΜοΠΠ.
«Οι Μονάδες οφείλουν να μεριμνούν, κατά την πρόσληψη και κατ’ ελάχιστον άπαξ ετησίως, για την επιμόρφωση των εργαζομένων τους στα θέματα που αφορούν την παιδική προστασία, όπως την εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου, τη διαχείριση κρίσεων, την εφαρμογή των κανόνων λειτουργίας και των έκτακτων μέτρων προστασίας και κάθε άλλο θέμα που άπτεται των αρμοδιοτήτων τους και των ειδικών καθηκόντων τους».
Θεωρούμε ότι η εν λόγω διαδικασία θα μπορούσε να γίνεται κάθε 6 μήνες προς διασφάλιση της καλής και ποιοτικής λειτουργίας των ΜοΠΠ.
Άρθρο 13, παρ.2
Θεωρούμε ότι η εκπόνηση ενός πιο συγκεκριμένου σχεδίου εκπαίδευσης με αναφορά σε θεματικές θα διασφάλιζε μια πιο ενοποιημένη διαδικασία κατάρτισης των εργαζομένων και των εθελοντών.
Άρθρο 13, παρ. 3.α.2.
Θεωρούμε ότι ένας εργαζόμενος για 10 βρέφη δεν επαρκεί, ειδικά κατά τη νυχτερινή βάρδια.
Κατά τις απογευματινές ώρες όλα τα ανήλικα βρίσκονται εντός της δομής, εφόσον τις πρωινές ώρες φοιτούν σε σχολικές μονάδες. Κρίνοντας από την εμπειρία μας με τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα παιδιών (6-12 ετών), ένας φροντιστής δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών, με δεδομένο ότι η πλειοψηφία συμμετέχει και σε εξωσχολικές δραστηριότητες στις οποίες τα παιδιά συνοδεύονται ή υπάρχουν άλλες έκτακτες ή προγραμματισμένες συνοδείες (ιατροί, κτλ). Στην περίπτωση της νυχτερινής βάρδιας για όλα τα ανήλικα, εκτός των βρεφών (για τα οποία πιστεύουμε ότι η αναλογία είναι ιδιαίτερα δυσανάλογη αναφορικά με τις ανάγκες τους), ο ένας εργαζόμενος θα πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να συνεπικουρείται από έναν ακόμη, ο οποίος αν δε βρίσκεται εντός της δομής, θα πρέπει να είναι σε επιφυλακή για την περίπτωση που προκύψει κάτι έκτακτο.
Άρθρο 14
Προτείνουμε την καθιέρωση κώδικα δεοντολογίας, αρχών και αξιών και κώδικα παιδικής προστασίας που να διέπει τη δράση των εθελοντών.
Άρθρο 15, παρ. 1.ε.III.
Παρακαλούμε για διευκρινίσεις αναφορικά με το τί σημαίνει Νομικό καθεστώς φιλοξενίας και πώς αυτό τεκμαίρεται.
Άρθρο 16, παρ.1
Θεωρούμε το θεσμό του Κοινωνικού Συμβούλου ιδιαίτερα σημαντικό για τη διασφάλιση της καλής λειτουργίας των ΜοΠΠ, ωστόσο θα προτείναμε την ανάληψη της ευθύνης από τουλάχιστον δύο επαγγελματίες και ευελπιστούμε ότι η στελέχωση θα είναι επαρκής για να είναι δυνατή η ουσιαστική υποστήριξη και ο έλεγχος των ΜοΠΠ, κυρίως στην επαρχεία. Η Διεπιστημονική ομάδα που προβλέπεται για τη λειτουργία των ΜοΠΠ θα πρέπει να προβλέπεται και στον ελεγκτικό/ εποπτικό μηχανισμό.
Άρθρο 16, παρ.2
Η ποιοτική αξιολόγηση και ο έλεγχος θα πραγματοποιούνται με συγκεκριμένα εργαλεία που θα διασφαλίζουν την αντικειμενική αντιμετώπιση των ΜοΠΠ;
Κλείνοντας επιθυμούμε να σταθούμε στο σημαντικό πεδίο της χρηματοδότησης, και της επάρκειας αυτής, προκειμένου οι ΜοΠΠ να επιτελούν τον σκοπό τους, παρέχοντας ποιοτικές υπηρεσίες. Θεωρούμε ότι η λειτουργία των ΜοΠΠ θα πρέπει να εξασφαλίζεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η καλή τους λειτουργία. Σε καμία περίπτωση η φροντίδα των παιδιών δε θα πρέπει να επαφίεται αποκλειστικά και μόνο στη φιλανθρωπία, καθώς έτσι ελλοχεύει καθημερινός κίνδυνος ως προς τις υπηρεσίες που παρέχονται.

– Άρθρο 1: 2. Σκοπός: Η αποκατάσταση προϋποθέτει στενή συνεργασία με υπηρεσίες που θα είναι υπεύθυνες είτε για τις βιολογικές είτε για τις θετές/ανάδοχες οικογένειες. Πως θα εγγυηθεί μια τέτοια συνεργασία με στόχο την αποκατάσταση του κάθε παιδιού;

– Άρθρο 1: 3: Πως θα εγγυηθούμε τα δικαιώματα των παιδιών σε δομές όταν η ίδια η ύπαρξη της δομής καταπατά πρώτα από όλα το δικαίωμα στην οικογένεια και όχι μόνο; Πέραν αυτού πολλές δομές επιλέγουν να αλλάζουν όνομα αλλά και θρήσκευμα στα παιδιά. Άλλες δομές χρησιμοποιούν συναισθηματική ή και σωματική βία στα παιδιά. Κάποιες δεν έχουν τη δυνατότητα να στηρίξουν εξωσχολικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες στα παιδιά με αποτέλεσμα να στερούνται τη πρόσβαση σε πληροφόρηση και εκπαίδευση; Τι αλλάζει με αυτό το άρθρο; Πως θα σταματήσει πραγματικά η καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού μέσα σε δομές;

– Άρθρο 1: 4: Και επανερχόμαστε σε μια στρατηγική αποϊδρυματοποίησης. Πως θα εφαρμοστεί όταν το μήνυμα είναι τόσο μπερδεμένο; Αυτό το σχέδιο νόμου είναι δείγμα αυτού. Η στρατηγική πρέπει να είναι ξεκάθαρη προς όλους, κοινή γνώμη και δομές, δημόσιες, ιδιωτικές και θρησκευτικές. Το Άρθρο 2 είναι άλλη μια ένδειξη. Σε μια πρόταση μιλάμε για στρατηγική αποϊδρυματοποίησης και στην αμέσως επόμενη μιλάμε για ιδρύματα έως 30 παιδιά. Διαιωνίζουμε την ιδρυματοποίηση.

– Άρθρο 2: Ένα άρθρο που δείχνει πόσο μακριά βρισκόμαστε από μια στρατηγική ουσιαστικής αποϊδρυματοποίησης και γυρνάμε πίσω σε άκρως κακοποιητικές και επικίνδυνες συνθήκες. Κανένα μωρό από 0-3 σε ίδρυμα!!!! Η επιστημονική κοινότητα έχει ξεκάθαρες αποδείξεις ότι η διαμονή μωρών σε δομές είναι καταστροφική για την ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού και όχι μόνο!Πως γίνεται να φτιάχνουμε ένα σχέδιο που να προδιαγράφει τέτοιες πρακτικές που έχουν καταδικαστεί από την ΕΕ στο σύνολό της;

– Άρθρα 3 έως 8 και Άρθρο 13: Δεν διακρίνω πουθενά καμία στρατηγική αποϊδρυματοποίησης. Το αντίθετο θα έλεγα. Διαιωνίζεται η λειτουργία των δομών. Υπάρχει σχέδιο για τα κτίρια, για τα οικόπεδα, τις ηλικιακές ομάδες των παιδιών (νιώθω ντροπή για άλλη μια φορά να διαβάζω για χώρους παιδιών 0-2). Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά για τις δομικές προδιαγραφές αλλά για μένα έχει μεγαλύτερη αξία οι σχέσεις που δημιουργούν οι επαγγελματίες με τα παιδιά. Άλλωστε είναι γνωστό ότι ακόμα και το πιο υπέροχο και μοντέρνα διαμορφωμένο κτίριο που φιλοξενεί δυαδικό αριθμό παιδιών είναι κακοποιητικό για τα παιδιά. Στο άρθρο 13 λοιπόν αναφέρονται αναλογίες προσωπικού και παιδιών που δε διαφέρουν πουθενά από την τυπική κακοποιητική ιδρυματική φροντίδα. Αφού τα ιδρύματα συνεχίζουν να υπάρχουν θα έπρεπε να λειτουργούν με το βέλτιστο για τα παιδιά. Αυτό σημαίνει μια ισορροπημένη αναλογία φροντιστών και παιδιών που θα μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένη φροντίδα σε κάθε παιδί. Στο άρθρο 13 αναφέρεται 1 φροντιστής ανά 10 βρέφη. Το ίδιο αναφέρεται και στη παιδική ηλικιακή ομάδα στη πρωινή βάρδια (γιατί μόνο στη πρωινή;). Στις άλλες βάρδιες αναφέρεται 1 φροντιστής για όλη την ομάδα. Δηλαδή ένας ανά 20 ή 30 παιδιά; Στους έφηβους αυξάνεται ο αριθμός παιδιών στους 15 μόνο για τη πρωινή βάρδια και ένας για τις υπόλοιπες βάρδιες. Δηλαδή θα μπορούσε να είναι ένας φροντιστής ανά 30 έφηβους;;;; Αυτές οι αναλογίες δεν προσφέρουν εξατομικευμένη φροντίδα. Παραμένει ένα σύστημα που λειτουργεί ιδρυματικά και στερεί από τα παιδιά το δικαίωμα σε οικογενειακού τύπου φροντίδας.

Άρθρο 13 και άρθρο 15: Η βέλτιστη φροντίδα προϋποθέτει σταθερές σχέσεις με ενήλικες φροντιστές. Οι συμβάσεις ψυχολόγων, νοσηλευτών, εργοθεραπευτών, λογοθεραπευτών, κοινωνικών λειτουργών και άλλων θα πρέπει να μπορούν να προσφέρουν μια σταθερή σχέση φροντίδας με το κάθε παιδί που δεν θα διακόπτεται ανά εξάμηνο ή ανά έτος. Επιπλέον χρειάζεται το προσωπικό να είναι εξειδικευμένο σε θέματα όπως, αναπηρία, τραύμα, σχέσεις συναισθηματικού δεσμού, επικοινωνία με παιδιά με τραυματικές εμπειρίες. Επαγγελματίες χωρίς εμπειρία με όσες καλές προθέσεις και αν έχουν μπορεί να τραυματίσουν τα παιδιά. Οι επαγγελματίες σε μια δομή πρέπει να έχουν μια κοινή γραμμή στο τρόπο φροντίδας των παιδιών η οποία θα είναι προς όφελος του παιδιού..

– Άρθρο 9, 2: η νοσηλεία ενός παιδιού είναι επίσης ιδιαιτέρως κακοποιητική για το παιδί. Η μετάβαση του παιδιού από το σπίτι του, στο νοσοκομείο και μετά στη δομή θέλει επαναξιολόγηση. Είναι μια πολύ τραυματική εμπειρία για το παιδί και το σύστημα όπως έχει σχεδιαστεί ενισχύει το τραύμα.

– Άρθρο 9, 4. Τι γίνεται όταν ένα παιδί δεν έχει χαρτιά και νόμιμα έγγραφα;
– Άρθρο 10: Έχουμε παρατηρήσει παιδιά να ενηλικιώνονται και να φεύγουν από δομές χωρίς απαραίτητα έγγραφα (ταυτότητα, διαβατήριο κτλ). Η κάθε δομή οφείλει να διασφαλίσει ότι το κάθε παιδί έχει τα απαραίτητα νόμιμα έγγραφα που θα χρειαστεί για την ομαλή μετάβαση στη κοινότητα.

Άρθρο 14: Ο εθελοντισμός μπορεί να είναι επικίνδυνος για τα παιδιά. Ποιες ανάγκες καλύπτει ένας εθελοντής που δε μπορεί να καλύψει το ίδιο το σύστημαq Για ποιο λόγο τα παιδιά να εκτίθενται σε ανθρώπους που μπαίνουν και βγαίνουν από τη ζωή τους με βάση τις δικές τους ανάγκες στο όνομα της φιλανθρωπίας;

Άρθρο 16: Εποπτεία: Η εποπτεία δε πρέπει να είναι μόνο αξιολογική αλλά και στηρικτική για τους επαγγελματίες. Καλό θα ήταν να προσφερθεί σταθερό πρόγραμμα εποπτείας για επαγγελματίες που φροντίζουν παιδιά. Το “burnout” στο χώρο της φροντίδας είναι ένας παράγοντας που μπορεί να τραυματίσει και παιδιά και επαγγελματίες.
Όσον αφορά την αξιολογική εποπτεία της λειτουργίας μιας δομής «τουλάχιστον 2 φορές το χρόνο» δεν επαρκεί. Αν αναλογιστούμε ότι μπορεί να χρειαστεί να ελεγχθούν 30 ΑΣΟΑ και ΑΣΦ.
Τέλος η εποπτεία ισχύει για όλες τις δομές; Ιδιωτικές, δημόσιες αλλά και θρησκευτικές;;;;

Με το άρθρο 18 γίνεται ακόμα πιο φανερό ότι η όποια στρατηγική αποϊδρυματοποίησης είναι μόνο στα λόγια. Η αποϊδρυματοποίηση δεν έρχεται με τη δημιουργία νέων ιδρυμάτων Ας αναρωτηθούμε για ποιο λόγο η χώρα μας έχει ανάγκη τη δημιουργία νέων δομών; Δεν φτάνουν αυτές που έχουμε να καλυφθούν οι ανάγκες της χώρας μας; Άλλωστε υποτίθεται ότι βρισκόμαστε σε μετάβαση από ιδρυματικού τύπου φροντίδας σε οικογενειακού τύπου. Το συγκεκριμένο άρθρο υποδεικνύει το ακριβώς αντίθετο.

Τατιάνα Γκόρνυ
Σύμβουλος ψυχικής υγείας
Κοιν.Σ.Επ. Social Pathways

Θεωρούμε ότι η πρόβλεψη για την παραμονή παιδιών όλων των ηλικιών από 0-24 ετών σε μια Μονάδα δίνει εντελώς λάθος μηνύματα για τον επιδιωκόμενο εκσυγχρονισμό και τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν στις δομές διαβίωσης ευάλωτων ανηλίκων. Για λόγους σημειολογικούς αλλά και ουσιαστικούς, και εφόσον το υπουργείο κοινωνικών υποθέσεων επανειλημμένα διακηρύσσει, ότι υποστηρίζει και προωθεί το θεσμό της οικογενειακής φροντίδας των παιδιών και ότι αναγνωρίζει τη βλάβη που προκαλεί στα μικρά παιδιά η ιδρυματική φροντίδα σύμφωνα και με τις επανειλημμένες συστάσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Συνήγορος του Παιδιού, πρέπει να καταργήσει εντελώς την πρόβλεψη ιδρυματικής περίθαλψης για βρέφη 0-3 ετών και να προβλέπει ως κατ’ εξαίρεση μόνο την ιδρυματική περίθαλψη νηπίων 3-6 ετών από ιδιωτικούς φορείς και μόνο αν δεν μπορούν να τοποθετηθούν σε δημόσιους. Η ηλικία των 6 και όχι των 5 ετών προτείνεται γιατί συμπίπτει με την έναρξη της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης του παιδιού που είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αρχίσει ομαλά με την παραμονή του παιδιού σε οικογένεια. ΄Ο αδιαπράγματευτος και κοινά αποδεκτός σκοπός είναι τα βρέφη και νήπια να κατευθύνονται απευθείας σε ανάδοχες οικογένειας με διάταξη Εισαγγελέα στην Π.Ε. κατοικίας του παιδιού ή κατ’ εξαίρεση σε μεγαλύτερη απόφαση για το συμφέρον του. Αν η Π.Ε. στην οποία πρέπει να αποκατασταθεί το παιδί δεν έχει Μητρώο Υποψηφίων Αναδόχων ή δεν υπάρχει ενδιαφέρον τότε ο Εισαγγελέας θα πρέπει υποχρεωτικά να απευθύνεται σε γειτονικές Π.Ε.
Με αυτό τον τρόπο το κράτος θα αποδείκνυε έμπρακτα τη βούλησή του ώστε κάθε παιδί αυτής της ηλικίας θα κατευθύνεται άμεσα σε ανάδοχες οικογένειες. Αν υπάρχουν αδέλφια ίδιας ηλικιακής κατηγορίας θα γίνεται προσπάθεια κοινής αναδοχής. Αν υπάρχουν αδέλφια διαφορετικής ηλικιακής κατηγορίας τα μικρά παιδιά θα τοποθετούνται άμεσα σε ανάδοχη οικογένεια και θα δημιουργείται η υποχρέωση σταθερής επικοινωνίας των αδελφών ακόμη και στην κατοικία των αναδόχων οικογενειών. Σε περίπτωση μόνο που είναι αδύνατη η οικογενειακή αποκατάσταση τότε μόνο θα περιθάλπεται από ΜοΠΠ.
Να απαλειφθεί η συνύπαρξη στην ίδια ΜοΠΠ παιδιών και εφήβων. Πρέπει να δημιουργηθεί διαφοροποίηση για τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ΜοΠΠ και γίνονται προέφηβοι και έφηβοι και τα παιδιά που εισάγονται σε ΜοΠΠ ως προέφηβοι και έφηβοι. Στην τελευταία περίπτωση θα πρέπει να τοποθετούνται σε δομές μόνο για παιδιά αυτής της ηλικίας. Είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό που δεν προβλέπονται μονάδες εφήβων και παιδιών με ψυχοκοινωνικές διαταραχές όπου πρέπει να ισχύουν ειδικές προδιαγραφές, όπου χρειάζονται και θεραπευτική πλαισίωση και περισσότερο ιατρικό ή νοσηλευτικό προσωπικό – συνεργάτες. Το προς διαβούλευση νομοθέτημα αντιμετωπίζει τα παιδιά ισοπεδωτικά σαν να έχουν τις ίδιες ανάγκες.
΄
Αρθρο 3. Μελέτη σκοπιμότητας: Ο φορέας πρέπει μαζί με τα υπόλοιπα δικαιολογητικά να υποβάλλει το εγκεκριμένο καταστατικό της φορέα λειτουργίας (σωματείο, ίδρυμα, αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία) της ΜoΠΠ, στο οποίο πρέπει να περιλαμβάνονται υποχρεωτικά, στα κεφάλαια του σκοπού του φορέα και των μέσων επίτευξης αυτού, οι διατάξεις των άρθρων 1 και 2 της παρούσας απόφασης. Στο ίδιο καταστατικό, η επωνυμία του φορέα δεν πρέπει να φέρει επ’ ουδενί τη λέξη «ορφανοτροφείο» υπό οποιαδήποτε διατύπωση. Η προσδιοριστική του έργου του φορέα φροντίδα ανηλίκων, διατυπώνεται με τον όρο «Μονάδα Παιδικής Προστασίας» ή παρεμφερή επωνυμία.

Στη Μελέτη Σκοπιμότητας πρέπει να συνυποβάλλεται ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας που διέπει τις ΜοΠΠ του ίδιου φορέα λειτουργίας που προτίθεται να δημιουργήσει μια νέα ΜοΠΠ, στον οποίο θα περιλαμβάνονται οι προδιαγραφές που ορίζονται από την παρούσα απόφαση ή σχέδιο εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας που θα συνταχθεί και θα δημοσιευθεί νόμιμα, εντός το αργότερο ενός τριμήνου από την απόφαση έγκρισης για τη λειτουργία της ΜοΠΠ σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας Υ.Α

Άρθρο 6 : Προδιαγραφές καταλληλότητας οικοπέδου και κτιρίου
Θα πρέπει να επαναδιατυπωθεί:
” 1. Η Μονάδα απαιτείται να πληροί τις κάτωθι προδιαγραφές καταλληλότητας οικοπέδου: α) Η Μονάδα εγκαθίσταται “εντός του αστικού ιστού” μιας αστικής, ημιαστικής ή αγροτικής περιοχής”. ΄Ενας μεγάλος αριθμός δομών λειτουργεί εκτός πόλης, γιατί συχνά η επιλογή του χώρου γίνεται μετά από δωρεές κτιρίων στους φορείς. Δεν μπορεί να στερείται ο φορέας τη δυνατότητα λειτουργίας αρκεί να πληρούνται οι προδιαγραφές εύκολης και συχνής πρόσβασης σε σχολεία, χώρους αθλοπαιδιών και χώρους ψυχαγωγίας και συνεύρεσης παιδιών και νέων με μέσα μαζικής μεταφοράς.
Ο αριθμός των 4 κλινών είναι τυπικών ιδρυματικών προδιαγραφών. Τα παιδιά πρέπει να ζουν σε δωμάτια των 2 κλινών και μόνο εάν είναι αδέλφια σε περισσότερες κλίνες.
Στο άρθρο 7 πρέπει να προβλεφθεί υποχρεωτικά η ύπαρξη αυλής με τις προδιαγραφές της Υ.Α. ΤΟΥ 2014, εφόσον η Μονάδα φιλοξενεί παιδιά μέχρι 12 ετών αλλιώς θα δημιουργηθεί καθεστώς εγκλεισμού καθώς δεν θα υπάρχει ποτέ διαθέσιμο προσωπικό για να συνοδεύει παιδιά σε κοινόχρηστους εξωτερικούς χώρους. Επιπλέον αυτή η συνθήκη δημιουργεί στιγματισμό των παιδιών που “σαν ορφανοτροφείο” πηγαίνουν όλα μαζί σε έναν εξωτερικό χω΄ρο.
Στο άρθρο 7 παρ. 2.2. πρέπει οπωσδήποτε να προβλεφθεί διαφορετικός χώρος καθημερινής διαβίωσης παιδιών και εφήβων. Η συνύπαρξη παιδιών διαφορετικών ηλικιών σε ελεύθερο χρόνο, δημιουργεί συνθήκες καταπίεσης για τα μικρότερα παιδιά, συχνά είναι χώρος που παρακολουθούν τα μεγαλύτερα θεάματα μη κατάλληλα για μικρότερα παιδιά, ενώ είναι συχνά επιβλαβείς για τα μικρά παιδιά οι συναναστροφές με τους μεγαλύτερους (ακατάλληλες συζητήσεις, εκφράσεις, βιαιοπραγίες). Ο κοινός χώρος που συνήθως είναι χωρίς εποπτεία λόγω του περιορισμένου αριθμητικά προσωπικού, είναι χώρος που αναπτύσσεται ψυχολογική και σωματική βία κατά των μικρότερων παιδιών ή αντικοινωνική συμπεριφορά που δημιουργεί επίσης αρνητικά πρότυπα.
Στο άρθρο 9 παρ. 1 εδ. 1 πρέπει να προστεθεί: “«Ο αποκλεισμός της εναλλακτικής οικογενειακού τύπου φροντίδας του παιδιού θα τεκμηριώνεται από την αναφορά εντός της κοινωνικής έκθεσης, των ενεργειών στις οποίες προέβη η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία του άρθρου 2 παρ.1, στο πλαίσιο της κοινωνικής έρευνας για την οικογενειακή αποκατάσταση του παιδιού, την αποτυχία αυτών και τους λόγους αποτυχίας να ενταχθεί ο ανήλικος σε οικογενειακού τύπου φροντίδα.»
Στο άρθρο 10 παρ. 3 στο τέλος του πρώτου εδαφίου πρέπει να προστεθεί: “Εάν ο Δήμος της κατοικίας του ανηλίκου δεν διαθέτει κοινωνική υπηρεσία ή προσωπικό κοινωνικής εργασίας η Μονάδα μπορεί να συνεργάζεται με τον κοντινότερο Δήμο της κατοικίας του παιδιού που διαθέτει κοινωνική υπηρεσία και προσωπικό κοινωνικής εργασίας”.
Στο άρθρο 10, αδόκιμα αναφέρεται ότι η ΜοΠΠ πρέπει να ενημερώνει το Δήμο κατοικίας του παιδιού για την αποκατάσταση της οικογένειάς του. Η διάταξη δεν έχει κανένα νόημα και καμιά λογική αλληλουχία, καθώς η κοινωνική υπηρεσία του Δήμου παρακολουθούσε την οικογένεια πριν την παραπομπή του παιδιού για απομάκρυνση και σύμφωνα με το άρθρο 1533 η απομάκρυνση του παιδιού από τη φυσική οικογένεια αποφασίζεται μετά τις προσπάθειες και τα μέτρα που λήφθηκαν πριν αποφασιστεί η απομάκρυνση του παιδιού. Επιπλέον η Μονάδα δεν έχει καμιά αρμοδιότητα να απαιτήσει απο μια δημόσια υπηρεσία να αναλάβει καθήκοντα που δεν προβλέπονται από το δικό της καθηκοντολόγιο. Άρα χρειάζεται παρέμβαση στη νομοθεσία για τις ο.π.α. των Δήμων. Αλλιώς η διάταξη είναι κενό γράμμα και δεν θα αποφέρει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα.
Στο άρθρο 12, όπως σωστά έχει επισημανθεί, ο υπεύθυνος κακοποίησης ως υπάλληλος της μονάδας δεν μπορεί να επιτελέσει το ρόλο του. Πρέπει ν α είναι εξωτερικό πρόσωπο με εμπειρία στη συνηγορία. Θα μπορούσε να προέρχεται από το Δήμο ή την Περιφέρεια ή φορέα εξωτερικής εποπτείας και υποστήριξης.
Για τα προσόντα των εργαζομένων είναι πραγματικά τραγικό που δεν γίνεται αναφορά για ουσιαστικά προσόντα των υποψηφίων να εργαστούν και αναφέρονται μόνο ακαδημαΪκά προσόντα ειδικά στους φροντιστές. Πρέπει να προβλεφθεί ότι θα εξετάζεται η καταλληλότητα των εργαζομένων και βάσει προσωπικότητας, εμπειρίας και συστάσεων. Μπορεί επίσης να προβλέπεται η πρόσληψη φροντιστών με κριτήριο την τετραετή εμπειρία και την κατάλληλη προσωπικότητα αντί πτυχίου.
Στο προσωπικό φροντίδας εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι προβλέφθηκε προσωπικό για την πρωινή βάρδια που τα παιδιά λείπουν στο σχολείο αντί για την απογευματινή, όταν τα παιδιά βρίσκονται στο χώρο. ΄Ολοι οι εργαζόμενοι φροντίδας και το επιστημονικό προσωπικό εκ περιτροπής πρέπει να εργάζονται απόγευμα. Θα πρέπει να προστεθεί ” Ένας Κοινωνικός Επιμελητής-Φροντιστής Πρόνοιας κάτοχος πτυχίου ΙΕΚ ή Επαγγελματικού Λυκείου ή Επαγγελματικής Σχολής μαθητείας ΟΑΕΔ ή άλλος ισότιμος τίτλος σχολικής μονάδας της ημεδαπής ή αλλοδαπής, αντίστοιχης ειδικότητας, ανά 8-10 παιδιά για την απογευματινή βάρδια”.
Από το διοικητικό προσωπικό λείπει η γραμματειακή υποστήριξη έστω και σε ωράριο μερικής απασχόλησης.
Ο εθελοντισμός, χάριν του οποίου ήρθαν στις επιφάνεια κακοποιήσεις παιδιών και παραβιάσεις κάθε λογής δικαιωμάτων των παιδιών σε ίδρυμα , πρέπει να είναι υποχρεωτικό μέρος της λειτουργίας μια μονάδας με βάση έναν κανονισμό δεοντολογίας. Πρέπει η διάταξη να διατυπωθεί ως εξής:
“Άρθρο 14 Εθελοντισμός
1. Ο Εθελοντισμός αποτελεί ένα σημαντικό συστατικό τμήμα της λειτουργίας μιας ΜοΠΠ, συμβάλλοντας στην κοινωνικοποίηση των παιδιών, στη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας στην καθημερινή ζωή και τις ανάγκες μιας ΜοΠΠ, στην αίσθηση κοινωνικής ένταξης και ενσωμάτωσης των παιδιών και όλων των μελών της Μονάδας στον χωρικό κοινωνικό περίγυρο της ΜοΠΠ (κατά τα χαρακτηριστικά μιας γειτονιάς).
2. Οι ΜοΠΠ οφείλουν να οργανώνουν προγράμματα εθελοντισμού και να συνεργάζονται με εθελοντές για την κάλυψη επιμέρους αναγκών. Η δράση των εθελοντών είναι μόνο συμπληρωματική.” Οι εθελοντές δεν αντικαθιστούν και δεν υποκαθιστούν τους εργαζόμενους της μονάδας και δεν αναλαμβάνουν καθήκοντα που προορίζονται για το μόνιμο ή έκτακτο προσωπικό.
Στο άρθρο για τη εποπτεία (16) διαπιστώνουμε πόσο ο συντάκτης του νομοθετήματος δεν γνωρίζει ούτε τις διαδικασίες ούτε την ουσία. Πρώτον οι αρμοδιότητες του Κοινωνικού Συμβούλου ορίζονται από την οικεία νομοθεσία και όχι μια “άσχετη” υπηρεσιακά υπουργική απόφαση. ΄Αρα προβλέπεται κάτι που εκ προοιμίου γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί, ούτε μπορεί κανείς να υποχρεώσει τον κοινωνικό σύμβουλο (υπάλληλο της Περιφέρειας) να ακολουθήσει τις διατάξεις αυτής της Υ.Α. Πρέπει να γίνει συνεργασία του υπουργείου με το Εσωτερικών για αλλαγές στο νόμο για τον κοινωνικό σύμβουλο. Ακόμη όμως και εάν υποθέσουμε ότι μπορεί να εφαρμοστεί διοικητικά δεν μπορεί πρακτικά να γίνει εάν δεν συνεργάζεται μια διεπιστημονική ομάδα 3 ατόμων ως “κοινωνικός σύμβουλος” για να κάνει τόσο επιστάμενο έλεγχο. Και φυσικά δεν προβλέπεται τίποτα συγκεκριμένο για την ιδιωτική ακρόαση των παιδιών και την ανώνυμη καταγραφή παραπόνων.
Επιπλέον, δεν προβλέπεται τίποτα για εξωτερική εποπτεία των Μονάδων, όχι ως ελεγκτικό μηχανισμό αλλά ως υποστηρικτικό και επιμορφωτικό του προσωπικού.
Συμπερασματικά, η προτεινόμενη Υ.Α μοια΄ζει “φωτογραφική’ για να μην διαταράξει τα κακώς κείμενα και, δεδομένων των σοβαρών προβλημάτων χρηματοδότησης αλλά και χαμηλού επιπέδου καταλληλότητας των μελών των διοικήσεων, τίποτα δεν διασφαλίζει την εφαρμογή της. Πρέπει οπωσδήποτε να γίνει νέα συστηματική επεξεργασία της με τη συμμετοχή ειδικών συμβούλων.
Ακόμη πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη ώστε να καταρτιστεί ένα ενιαίος κανονισμός λειτουργίας για όλες τις Μονάδες δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου όπου θα γίνονται μόνο αριθμητικές προσαρμογές ανά Μονάδα.
Πρέπει επίσης να καταργηθεί το Ν.Δ. 1111/72 για τα φιλανθρωπικά σωματεία και να αντικατασταθεί από ένα συγχρονο νομοθέτημα για τις προδιαγραφές ίδρυσης και λειτουργίας ΜοΠΠ από σωματεία, ιδρύματα και ΑμΚΕ.

΄